تبلیغات
از قرآن بپرس - عالم ذر
دوشنبه 28 دی 1388

عالم ذر

   نوشته شده توسط: سعید شمس    

قرآن كریم مى فرماید :
«وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِن بَنِىءَادَمَ مِن ظُهُورِهِمْ ذُرِّیَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَآ أَن تَقُولُوا یَوْمَ الْقِیَـمَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَـذَا غَـفِلِینَ ، أَوْ تَقُولُواْ إِنَّمَآ أَشْرَكَ ءَابَآؤُنَا مِن قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّیَّةً مِّن بَعْدِهِمْ أَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ الْمُبْطِـلُونَ ، (اعراف ،172و173)
و هنگامى كه پروردگارت از پشت هاى آدمى زادگان ، فرزندانشان را گرفت و ایشان را بر خودشان شاهد قرار داد ، آیا من پروردگار شما نیستم ؟ گفتند : چرا ، شهادت دادیم و خدا این كار را انجام داد تا روز قیامت نگویید ما از این مطلب غافل بودیم ، یا نگویید كه پدران ما قبلا شرك ورزیدند و ما نسلى بعد از ایشان و دنباله رو آنان بودیم پس آیا ما را به واسطه كارهاى باطل گرایان ، تباه مى سازى ؟»
آیه ، بیانگر توحید فطرى است و از پیمان نخستین و عالمى به نام «عالم ذر» حكایت دارد . هر چند در مورد تفسیر آیه مذكور و چگونگى «عالم ذر» میان مفسران اختلافات فراوان وجود دارد ; چنان كه مضموم روایات نیز ـ هر چند تعداد آنها زیاد است ـ تفاوت هاى فراوان مشاهده مى شود ; امّا در مجموع ، نكته قابل اثبات ، وجود عالم و نشئه اى مقدم بر این نشئه است كه انسان در آن عالم ، به خداى یگانه نوعى معرفت پیدا كرده است ; آن جا كه مى فرماید : «ألست بربّكم » و انسان ها پاسخ داده اند : «بلى شهدنا» این گفتگو ، به گونه اى رخ داده كه جاى عذر و ادعاى خطاى در تطبیق باقى نمانده است .
به نظر مى رسد چنین رویارویى و مكالمه حضورى و عذر براندازى كه خطاى در تطبیق را هم نفى مى كند ، جز با علم حضورى و شهود قلبى حاصل نمى شود و مؤید آن ، روایات زیادى مشتمل بر تعبیرات «رؤیت » و «معاینه » است ; چنان كه امام باقر(علیه السلام) فرمود «فعرّفهم و أراهم نفسه و لولا ذلك لم یعرف أحد ربّه »(1) و در تفسیر على بن ابراهیم قمى از ابن مسكان نقل شده كه به حضرت عرض كردم : «معاینة كان هذا؟ قال : نعم »(2) و باز از حضرت نقل شده كه فرمود : «و لولا ذلك لم یدر من خالقه و رازقه » ;(3) بنابر این ، انسان قبل از آمدن به این دنیا ، در «عالم ذر» بوده است ; البته تعبیر «قبل » و «بعدى » به مفهوم زمانى آن نیست .(4)
1 . سیماى  معراج پیامبر ، محمد محمدى اشتهاردى و آن از تفسیر برهان ، ج 2 ، ص 400
2 . كافى ، ج 2 ، ص 13 .
3 . تفسیر المیزان ، ج 8 ، ص 340 .
4 . همان ، ص 345- نگاه كنید به تفسیر نمونه ، ج 7 ،ص 3-10 .


برچسب ها: عالم ذر ،